Baderorgel

In de schitterende Walburgiskerk te Zutphen staat het beroemde Henrick Bader orgel. Met zijn prachtige renaissanceklanken en zijn laat barokke toevoegingen behoort het tot de fraaiste orgels van Nederland. Daarnaast staat in het koor van de kerk het Ahrendorgel en in de Credo kapel het Hillebrandorgel, een kabinetorgel.

© Fotografie: Tim Wengelaar

Zo’n waardevol bezit schept verantwoordelijkheden. Vandaar dat in 1986 de Stichting Henrick Bader Orgel is opgericht om zorg te dragen voor deze instrumenten, om de orgels goed te onderhouden maar ook om concerten te organiseren zodat iedereen van de klank kan genieten.

Historie

Historie van de bouwers In 1639 wordt nieuw rugpositief te vervaardigen. Het aldus ontstane instrument blijft vrijwel ongewijzigd tot 1813. In dat jaar voltooit Johannes Wilhelmus Timpe een omvangrijke verbouwing van het instrument dat bij die gelegenheid wordt verplaatst van het noorderzijschip naar het koor van de kerk.

Timpe voorziet de oude hoofdkas van een nieuwe onderbouw en plaatst de windladen van het hoofdwerk in de voormalige onderkas. Achter het oorspronkelijke hoofdwerkfront plaatst hij een nieuw bovenwerk. De windladen, de klaviatuur en de mechanieken worden nieuw aangelegd evenals de balgenkamer en de windkanalen. De dispositie van het instrument wordt daarbij ingrijpend gewijzigd en uitgebreid. Ook wordt de toonhoogte verlaagd.

In 1824 voegt N.A. Lohman een spaanbalg toe en vernieuwt hij de Viola di Gamba 8′ van het bovenwerk. In 1906 wordt het orgel door G. Spit overgeplaatst naar de torenwand van de kerk. Bij die gelegenheid worden ook alle tongwerken vervangen.

Nadat S.F. Blank in 1976 de dispositie van het hoofdwerk enigszins heeft hersteld, volgt in 1996 een algehele restauratie door Orgelmakerij Gebr. Reil. Daarbij worden hoofdwerk, rugpositief en pedaal zoveel mogelijk teruggebracht in de toestand 1643 maar blijft het bovenwerk van Timpe eveneens gehandhaafd.

© Fotografie: Tim Wengelaar

Voor het hoofdwerk vervaardigt men een nieuwe lade. Verder worden alle tongwerken vervangen. Het overige pijpwerk wordt hersteld en waar nodig aangevuld. Pijpwerk van Bader blijft hoofdzakelijk bewaard in hoofdwerk en rugpositief alsmede de prestanten van het pedaal. Het bovenwerk is grotendeels van Timpe. De windvoorziening bestaat uit vijf spaanbalgen waarvan er vier uit 1643 dateren. Het orgel is tegenwoordig gestemd in een 1/6 komma stemming.

In 1906 is het orgel, in verband met de kerkrestauratie verplaatst naar zijn huidige plek voor de toren. Orgelmakerij Gebr. Reil b.v. uit Heerde heeft het orgel grondig gerestaureerd in de periode 1993-1996. Het Baderorgel behoort tot de grootste orgels in Nederland uit de periode van de late renaissance.